امام رضا(ع) در نیشابور

امام رضا(ع) در نیشابور

 

درنیمه دوم قرن دوم هجری، به دلیل قیام ها ونهضت های خراسانیان،که بارگرایش مذهبی به خاندان علی(ع)داشتند وازنظرسیاسی به احیای ملیت وتجدید خاطرات افتخارآمیز کهن متمایل بودند،هارون الرشیدخلیفه عباسی باهمه کراهتی که ازآمدن به خراسان داشت،هرثمه بن اعین رابرای دفع علی بن عیسی ،به خراسان فرستادوخودنیزعازم خراسان شد،وی پس ازتوقف چند روزه درنیشابورعتزم توس شدوسرانجام درسال ۱۹۳هجری درنوقان طوس وفات یافت.

مامون عباسی پسر هارون الرشید،برای اینکه علویان رابه سوی خود جلب نمایدوازنیروی باطنی آنها وعلاقه وارادتی که مردم به این خاندان داشتند،استفاده کند،ازحضرت علی بن موسی الرضا(ع)دعوت نمودکه به خراسان آمده تا ولایتعهدی را به آن حضرت تفویض نماید.امام رضا(ع)که مجبوربه پذیرش این دعوت شده بودبه سوی خراسان حرکت نمودودرسال۲۰۰هجری وارد نیشابور شد،درنیشابور دوحافظ قرآن به نام های ابوزرعه رازی ومحمد بن اسلم طوسی،همراه با تعدادبیشماری از دانشجویان سرراهش را گرفتند تاازحضرت رضاحدیث بشنوندوبنویسندکه حضرت امام رضا حدیث مشهور سلسله الذهب رابیان نمود وفرمود: حدیث کرد مرا پدرم موسى کاظم از پدرش جعفر صادق از پدرش محمد باقر از پدرش على زین العابدین از پدرش حسین شهید کربلا از پدرش على بن ابى طالب که گفت: عزیزم و نور چشمانم رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: جبرئیل حدیث کرد مرا و گفت‏شنیدم پروردگار سبحانه و تعالى مى‏فرماید: کلمه‏«لا اله الا الله‏»دژ من است. هر که آن را بگوید به دژ من وارد گشته است و آن که به دژ من وارد شده از عذاب من ایمن و آسوده است.گفتنی است که درآن روزتعدادی بالغ بر بیست هزار قلم ودوات به دست،حدیث امام را نوشتند.این واقعه می تواند نشانه ای باشد از اهمیت نیشابورونیزکثرت اهل علم وادب دراین شهربزرگ درقرن دوم هجری که در دوره های بعدی به عنوان تابلو زرین تمدن اسلامی مطرح میشود.

 

نیشابورپایتخت طاهریان اولین سلسله ایرانی پس ازحمله عرب

نیشابورباقیام سردارشورشی خراسانی یعنی طاهربن حسین مشهور به طاهر ذوالیمینین که در جنگ مامون بابرادرش امین،وی را به پیروزی رسانده بودوبه پاداش آن،حکومت شرق ایران را در سال ۲۰۵هجری گرفته بود،شهرت زیادی یافت.سلسله ی طاهریان که به دنبال طغیان طاهربوجودآمد،اولین سلسله ایرانی است که پس از حمله ی عرب در ایران پدیدآمدونخستین تجربه ی موروثی شدن سلطنت در ایران بعدازاسلام بود.عبدالله بن طاهر که ازسوی مامون حکومت خراسان را بدست گرفت پایتخت را از مروبه نیشابورمنتقل کرد

عبدالله ابن طاهر انتقال دهنده مرکزیت علمی جهان اسلام به نیشابور

آوازه ی شهرت نیشابور با حکومت عبدالله بن طاهر که اولین آبادکننده ی خراسان بود توام است.

یعقوبی مورخ مسلمان درباره ی او می نویسد:عبد الله طوری در خراسان حکومت کردکه پیش از اوکسی نکرده بودوهمه بلاد خراسان به فرمان او درآمده وبی اختلاف حکم اوراگردن نهادند.

این شخص درتامین منافع کشاورزان سعی وافری می کردوبه امروی پس از زلزله سال۲۲۴ه وتخریب کاریزهاوقنات ها استفاده ازآبیاری مصنوعی(قنات)ترتیب داده شد.وی عقیده داشت که همه ی دوستداران علم باید به ساحت علم دسترسی داشته باشندوتشخیص لایق از نالایق به پیشگاه خود علم واگذارشود.درزمان وی نیشابورآبادوبزرگ وبسیارمال شدتاآنجا که نویسندگان وادیبان ودانشمندان وفقیهان بدانجاآمدند ودانشمندان بسیاروفقیهانی معروف وعالی قدرازآن شهر برخاستند.

عبدالله بن طاهربه هنگام عزیمت به خراسان تنی چندازدانشمندان بغدادرا از جمله حسین بن فضل بجلی واحمدبن خالد(ابوسعیدضریر)رابااجازه مامون به خراسان ونیشابورآورد وبااین کار وی با یک محاسبه دقیق،کارانتقال مرکزیت علمی جهان اسلام را به خراسان،وپایتخت آن،نیشابورعملی کرد.

عبدالله بن طاهر بنیان گذار آموزش عمومی درایران بعد ازاسلام

درتاریخ بعدازاسلام ما برای نخستین باردرعهدطاهریان با اندیشه باآموزش عمومی آشنا میشویم.

حسن توجه عبدالله بن طاهربه طبقات پایینی باعث شد که وی تعلیمات عمومی را پیش بکشد . عبدالله بن طاهرمعتقدبودکه دانش راباید دردسترس همگان گذاشت.دانش خود می تواندازخویشتن دفاغ نماید واز ناشایستگان بگریزد.به گفته ی بارتولد مورخ روسی حتی کودکان فقرترین روستاییان به شهرهاروی می آوردندتاتحصیل دانش کنند.بایدگفت که عبدالله بن طاهردرعصری می زیست که خودگرایی حکمفرمابودوتنهاشریعت اسلامی راعلم نمی گفتند.وی وپدرش به شاعری معروف بودندوبرادرزاده اش منصور بن طلحه،((خرد طاهریان))خوانده می شد.

علاوه برهمه این ها باید گفت که علم ستاره شناسی دردوره طاهریان ،به اوج خود رسیدودر زمان طاهردوم نیشابورراولین مرکزستاره شناسی شرق بود.

نویسنده :نعمت اله صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.