از همین الان شروع کنیم فردا دیر است!؟

روش های مبارزه با اژدهای هفت سر فساد!

در دومین شماره ی خیام نامه در سال ۱۳۹۷، و به تبعیت از بهار بیایید مهمترین تحول را برای نجات تمدن هفت هزار ساله ایران زمین از بزرگترین عامل تهدید و نابودی از خودمان شروع کنیم. فساد بزرگترین چالش جامعه ی ایران است که از تبعیض، دروغ، نادیده گرفتن قوانین یا نقص در برخی از آنها آغاز و به بی عدالتی، نابرابری، نارضایتی، شورش و طغیان ختم می شود. فردا دیر است. لازم نیست دیگران یا مسئولان عالی نظام شروع کننده ی این تحول اساسی باشند. لازمه ی مبارزه با هیولای فساد، عزم ملی و همه ی اعضای جامعه است. بیایید از خود و خانواده و فامیل و شهرمان آغاز کنیم. نخستین قدم برای جلوگیری از فساد از من و تو شروع می شود: از قانون تبعیت کنیم و آنهایی که با ما ارتباط دارند را نیز به اطاعت از قانون تشویق کنیم.

در زمانه ای که فساد یکی از ابر چالش های کشور شناخته شده است مناسبت دارد در هر سازمانی روسای ادارات میثاق نامه ای تهیه کرده و از کارمندان خود بخواهند تعهد دهند به عنوان یک شهروندِ مسئول و صادق دور پرداخت و دریافت رشوه نروند، از قانون تبعیت کرده و دیگران را به تبعیت از آن تشویق کنند، از منابع مالی به امانت سپرده شده به آنها یا از پست و مقامی که به عنوان یک خدمتگزار شهروندان پذیرفته اند، سوء استفاده نکنند، در تمام فعالیت های اداری همسو با دولت منتخب مردم بوده و به یاد داشته باشند که منابع عمومی برای نفع عموم در نظر گرفته شده، نه استفاده ی شخصی یا گروهی.

اگر نسبت به فساد و سوء استفاده بعضی از افراد سوء ظن داریم، باید آن را به عنوان یک شهروند به مراکز مربوطه گزارش دهیم. مقاماتی که صلاحیت دارند طبق قانون مفسدان را مجازات کنند. کسی که مرتکب جرمی شده با گزارش به پلیس و مقامات مسئول، در صورت تایید جرم با جریمه و حتی حکم زندان مجازات می شود.

علاوه براین در هر اجتماعی سازمان های رسمی مبارزه با جرایم و همچنین سازمان های غیر دولتی مثل دیدبان شفافیت و عدالت در تهران وجود دارند که می توان گزارش مفاسد را به آنها اعلام کرد. البته مبارزه با رشوه و تبعیض و رانت، فقط به افراد محدود نمی شود. بلکه شرکت ها و تمام کسبه و اصناف باید در راستای مبارزه با مفاسد مشارکت داشته باشند. مناسبت دارد در شهرستان ها نیز کمپین یا سازمانهای مردمی برای گزارش فساد و سوء استفاده ایجاد شود.

در کنار این فعالیت ها نمی توان از نقش فرهنگیان و نظام آموزشی در اصلاح جامعه و مبارزه با فساد غافل شد. فرهنگیان به عنوان مهمترین پیشاهنگان رشد و توسعه ی کشور، می توانند با آموزش به دانش آموزان از طرفی آثار زیان بار فساد را که در نهایت گریبان همه، حتی مسببان آن را خواهد فشرد آشکار کنند و از طرف دیگر نحوه ی مقابله با این اژدهای هفت سر را آموزش دهند. افزون بر این باید تمام ادارات دولتی و غیر دولتی با به کار بردن تلفن های هوشمند، آنگونه که در نیروی انتظامی تجربه شده است، از مردم بخواهند بلافاصله گزارش تبعیض و سوء استفاده را اعلام کنند. تلفن های هوشمند تاثیری شگرف بر کاهش مفاسد اداری دارند. در کنار این اقدامات، نظارت و ارزیابی مستمر تاثیر خوبی بر کاهش مفاسد دارد. همه ی کارکنان ادارات و سازمان ها باید به طور شفاف و صریح اطمینان پیدا کنند که بهای سنگینی در قبال سوء استفاده از موقعیت شان پرداخت خواهند کرد.

برای کشتن اژدهای هفت سر فساد، هیچ اسلحه ای جز عزم و افزایش آگاهی عمومی وجود ندارد. در دوران معاصر بسیاری از کشورها پیشرفت قابل توجهی در کاهش فساد داشته اند. با این وجود این کشورها همیشه در جستجوی راه حل ها و روشهایی هستند که مبارزه با فساد را تاثیر گذار تر کنند. در زیر پنج راه که به دولت ها و مردم در مبارزه با فساد کمک می کند معرفی می شوند:

  • پایان دادن به تبعیض و مصونیت ها:

اجرای قاطع قانون و اطمینان از اینکه افراد فاسد مجازات می شوند نقش کلیدی در کاهش مفاسد دارد. نباید هیچ کس در قبال قانون احساس تفاوت یا مصونیت کرده و فکر کند می تواند از مجازات فرار کند. مبارزه موفق با فساد در چارچوب دادگاه ها و قضات قدرتمند و سیستم دادرسی مستقل صورت می گیرد. البته افکار عمومی به کمک جامعه ی مدنی می تواند از این مبارزات با ابتکاراتی نظیر ایجاد کمپین مبارزه با مفاسد اداری حمایت کند.

  • اصلاح نهادهای عمومی دولتی و مدیریت مالی آنها

اصلاحات سازمانی بیش از همه بر بهبود مدیریت مالی تاکید دارد و تقویت سازمان های حسابرسی در بیشتر کشورها تاثیرات حیاتی بر  اصلاح سازمان های دولتی در مبارزه با فساد داشته اند. یکی از راه های بهبود مدیریت مالی شفافیت اطلاعات مربوط به بودجه ی سازمانی است. شفافیت مانع اتلاف و اختلاس منابع می شود. برای مثال در سری لانکا ضمن آموزش مردم محلی برای تبیین بودجه های پیشنهادی شهرداری، همه ی اطلاعات به صورت شفاف در اختیار عموم گذاشته می شود. در حقیقت عدم شفافیت و پنهان کاری به معنای ایجاد زمینه و فرصت اختلاس و سوء استفاده است.

  • ترویج شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات

کشورهایی در مقابله با فساد موفق هستند که دارای سیستم اداری باز، شفاف بوده و همه می توانند به اطلاعات مورد نیاز دسترسی داشته باشند. دسترسی به اطلاعات موجب افزایش پاسخگویی سازمان های دولتی شده و همزمان سطح مشارکت و اعتماد مردم به سازمان ها را بهبود می بخشد. در کشور مالدیو با حمایت نمایندگان مجلس و شورای شهر یکی از تاثیر گذار ترین قوانین در ارتباط با دسترسی به اطلاعات در سطح محلی به تصویب رسید که در بهبود زندگی مردم و کاهش فساد این کشور نقش با اهمیتی داشته است.

  • تقویت نقش شهروندی

امروزه تقریبا بعد از گذشت نیم قرن از فروپاشی حاکمیت نظام ارباب و رعیتی در ایران و علی رغم انجام اصلاحات ارضی و پیروزی جمهوری اسلامی، در بسیاری از ادارات شیوه ی رفتار ارباب منشی نسبت به مراجعین وجود دارد. اگر فردی از کارمندان بخواهد نسبت به حقوق شهروندی اش پاسخگو باشند، مشکل ش را حل نکرده و کینه توزانه صدها مانع بر سر راهش خلق می کنند. وجود حس اربابی در برخی از کارمندان، به ویژه زمانی که شاهانه بر صندلی پشت میزشان تکیه زده اند خود به خود زمینه ی ایجاد فساد را افزایش می دهد که کمترین آن ایجاد شرایط برای پاچه خواری و چاپلوسی توسط مراجعه کنندگان است.

به اعتقاد کارشناسان تقویت شهروندان و آگاهی ایشان از حقوق شهروندی موجب می شود مطالبه گری آنها نسبت به کارمندان فاسد افزایش یافته و از سوی دیگر آنها را وادار می کند که نسبت به عملکرد خود پاسخگو باشد. در چنین صورتی توسعه ی جامعه دور از دسترس نبوده و بین مردم و دولت اعتماد متقابل شکل می گیرد. وقتی نقش شهروندی تقویت شود، نظارت جامع و دقیق تری نسبت به عملکرد کارمندان و دستگاه های اداری انجام می گیرد که نتیجه ی منطقی آن تشخیص سوء استفاده ها، مسدود شدن منافذ نشت منابع و افزایش کمیت و کیفیت خدمات عمومی است. برای نمونه در انتخابات گذشته، نظارت مردم بر انتخابات و تصاویر و گزارش هایی که از ریخت و پاش ها و سوء استفاده نامزده ها از اموال عمومی تهیه کردند موجب کاهش حیف و میل بیت المال گردید. برای کاهش فساد چاره ای نیست جز اینکه حق نظارت شهروندان در تمامی سازمان ها و نهادها به رسمیت شناخته شود.

  • بستن نقاط ضعف بین المللی

امروزه بسیاری از کشورها پیمان نامه های ضد پول شویی و مبارزه با پول های کثیف به امضا رسانده اند. این پیمان نامه ها مستلزم آن است که صاحبان سرمایه های بزرگ در نقل و انتقال آن ثبت نام کرده و مبدا و مقصد و نحوه ی حصول آن را به طور شفاف بیان کنند. البته هنوز برای اجرای کامل این پیمان نامه و تبدیل آن به توافق لازم الاجرای بین المللی راه زیادی مانده است اما به همین مقدار نیز که اطلاعات مربوط به این سرمایه ها افشا می شود غنیمت است.

فردا دیر است. اگر نمی خواهیم شرمنده ی آیندگان باشیم باید از همین الان مبارزه با فساد را شروع کنیم. بخش عمده ی مشکلات امروز کشور ما نتیجه ی تبعیض و فساد و سوء استفاده است. حتی بحران آب که ابر چالش دیگر سرزمین ما است تحت تاثیر همین عامل قرار دارد. اگر تبعیض نباشد و شایستگان تصمیم ساز و تصمیم گیر باشند بحران آب وتمامی چالش های میهن مان  حل می شوند. از همین الان شروع کنیم فردا دیر است.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.