از سنگاپور تا نیشابور

نیشابور یک شهر است اما به قول استاد شفیعی کدکنی فشرده ی تاریخ ایران نیز هست. ابر شهردر دوره های مختلف تاریخی فراز و فرود داشته و همواره در اوج ناامیدی، ققنوس وار برخاکستر گذشته ی خویش بالیده وهمچون خورشیدی بر آسمان فرهنگ و تمدن ایران زمین نورافشانی نموده است. ابرمردانی چون خیام، عطار، که هویت ایران و ایرانی در اقصا نقاط جهان به آن شناخته می شود محصول نگاه عقلانی نظام اجتماعی به اداره ی اجتماع و رونق نظامیه ها و اولویت منزلت متولیان و جویندگان خرد و دانش در اداره ی جامعه بوده است.در هیچ زمان و جایی پیشرفت و آبادانی شانسی به دست نیامده است.

اما امروز نیشابور در جغرافیای توسعه ی کشور کدام موقعیت را به خود اختصاص داده است؟ صاحبان فکر و اندیشه در اداره ی این شهر چه جایگاه و نقشی دارند؟ قرار نیست که همیشه به گذشته ی خود ببالیم. اگر در پاسخ به پرسش های فوق، سری به آمارهای رسمی بزنیم و یا نقل قول های کارشناسان را بررسی کنیم، متوجه خواهیم شد که وضعیت نیشابور در همه ی ابعاد توسعه نسبت به متوسط جامعه ی جهانی و حتی شهرهای هم جوار و همتراز خود، قابل دفاع نیست.گذشته ی ما قابل افتخار است ولی امروزمان هرگز!

در این یادداشت هدف بررسی نرخ ویرانگر بیکاری، طلاق، اعتیاد و خشونت در شهر نیست. همچنین نمی خواهیم به وضعیت اسفناک محیط زیست و جفاهایی که بر منابع آب و حیات گونه های متنوع گیاهی وجانوری حتی در مناطق حفاظت شده ای مثل حیدری رفته است، بپردازیم یا بی مهری نسبت به زیر ساخت های لازم برای زندگی شهری را بازگویه کنیم. هرگز قصد رنجور کردن همشهریان نیست چون دیر زمانی است همه ی ما داغ سوختن فرصت های توسعه و پیشرفت شهرنیشابور را بر دل نهاده ایم. امروز زمان برخاستن وبازسازی نیشابوری است که، فرزندان مان انتظارش را دارند. بنابراین هدف از این یادداشت استمداد طلبیدن از صاحبان اندیشه برای یافتن راهی است تا همچون گذشته نیشابور خورشیدوار بر تارک گنبد نیلی ایران و جهان بدرخشد.

برای توسعه ی یک شهر الگوهای مختلفی وجود دارد. باید همگان جمع شوند و با تکیه بر خرد جمعی و نظر متخصصین،جامع ترین برنامه های توسعه را تدوین نمایند. حتما لازم نیست منتظر بمانیم پایتخت نشینان معجزه کنند و شربت رفاه و خوشبختی را برایمان ساخته و تجویز کنند. آنها در خود مانده اند.بنابراین ضروری است همه ی روشنفکران و اندیشمندان ابرشهرقدم در راه توسعه ی جامعه ی خود گذاشته و مقدمات آن را فراهم کنند. نباید از نظر دور داشت که سیاست و استراتژی آحاد جامعه برای قدم هایی که در این راه برمی دارند مهم است.البته مناسب ترین قدم ها، نخستین ها هستند و انتخاب آگاهانه ی نمایندگان مجلس و رئیس جمهور برای مردم، نخستین قدم در راه پیشرفت و توسعه ی شهرها و کشور است.

به هرحال، به نظر می رسد برخی الگوهای توسعه برای شهر نیشابور مناسب تر باشند.البته هر برنامه ای باید بومی شود. هر شهری به مدل تازه و جدید برنامه ی خاص خود نیازمند است. برنامه های توسعه ی سنگاپور یکی از این هاست. اگرچه سنگاپور یک کشور است اما یک شهر هم هست و ما می توانیم از تجربه ی آنها استفاده کنیم. آنها مجبورند منازل، اداره ها، صنایع، زیرساخت های عمومی نظیر دانشگاه، فرودگاه، بیمارستان، پارک و … را فقط در محدوده ای هفتصد کیلومتری از زمین احداث کنند.

هرچند کل وسعت این کشور تقریبا با مساحت محدوده ای که شهرنیشابور(نه شهرستان زیرا وسعت نیشابور حدود نه هزار کیلومتر مربع می باشد) در آن احداث شده مساوی است اما توانسته پنج میلیون نفر را در خود جای داده و از نظر استانداردهایی مانند کیفیت محیط زندگی، حفظ و توسعه ی منایع آب، پاکیزگی هوا، سرسبزی شهر، حفظ گونه های مختلف گیاهی و جانوری، مدیریت پسماند و فاضل آب، مدیریت انرژی، حمل و نقل، ارتباطات، صنایع و تکنولوژی و …بهترین رتبه ها را در نظام جهانی به خود اختصاص دهد.

امروزه مردم سنگاپور به خود می بالند که توانسته اند طی سی سال از کشوری جهان سومی به الگویی برای کشورهای جهان و حتی کشورهای توسعه یافته تبدیل شوند. عقلانیت، شایسته سالاری و قانون گرایی اصول حیاتی پیشرفت این کشور- شهر محسوب می شوند. بر مبنای عقلانیت هیچ پیشرفتی بدون برنامه ریزی ممکن نیست. آنها توانسته اند با برنامه ریزی های سه، پنج، پانزده و بیست ساله همای سعادت و خوشبختی را در آغوش بکشند و امروزه با دقت و آسودگی، سیاست و استراتژی خود را برای قدم های مناسب بعدی طرح ریزی نمایند.

به مدت ده سال است که نظام آموزشی سنگاپور در کنار کره ی جنوبی، تایوان، ژاپن، فنلاند و هنگ کنک برترین نظام آموزشی دنیاست. شیوه ی آموزشی مفاهیم درس هایی مانند ریاضی در سنگاپور توسط کشورهای پیشرفته ای نظیر سوئد کپی برداری شده است. همچون دوران تاریخ طلایی نیشابور، متولیان دانش و فرهنگیان در سنگاپور از مهمترین منزلت و جایگاه اجتماعی برخوردارند و حداقل حقوق هر فرهنگی به پول ایران ماهانه دوازده میلیون تومان است.

در برنامه ریزی های این کشور پس از نظام آموزشی، محیط زیست، اقتصاد و اهداف اجتماعی از اولویت برخوردارند. آنها برخلاف ما، رشد اقتصادی و داشتن محیط زیستی سالم و زیبا را با هم دنبال می کنند و به درپی ساختن شهری سرزنده و پویا هستند. برنامه ریزان سنگاپور، «به هر قیمتی به دنبال رشد اقتصادی نیستند و با تنظیم قوانین سخت، به شدت از محیط زیست و گونه های گیاهی و جانوری خود به عنوان سرمایه ای ملی محافظت می کنند».

گویی مردم سنگاپور ادب را از ما آموخته اند چون کارهای شان کاملا برعکس ما است! مدیریت منابع آب و جستجو برای یافتن منابع جدید در تمامی برنامه های آنها تعقیب می شود. مردم این کشور برای قطره قطره از منابع مختلف آب سرزمین خود برنامه ریزی دقیق انجام داده اند و با سازماندهی فاضلاب خود، علاوه بر جلوگیری از آلوده شدن سفره های آب زیرزمینی، سال هاست سرسبزی محیط زیست خود را تضمین نموده اند. علاوه براین آنها مثل ما، به پسماند شهری به عنوان یک معضل که با دفن کردن باید از شرش خلاص شد نگاه نمی کنند. پسماند شهری برای آنها یک سرمایه است که استفاده های فراوانی از آن می شود وحدود دو تا سه درصد برق سنگاپور، توسط آن تامین می شود.

امروز آرزوی ما این است ای کاش مثل سنگاپور توسعه یافته باشیم.از سنگاپور تا نیشابور فاصله ی جغرافیایی را نمی توان از بین برد اما می توانیم، با بازگشت به عقلانیت، شایسته سالاری، قانون گرایی و برنامه ریزی، فاصله ی توسعه یافتگی و عقب ماندگی را که بین ما هست برداریم. برنامه های مختلف به ما این فرصت را می دهد که ضمن ارزیابی عملکرد مسئولین، اطمینان یابیم که اگر امروز مجبوریم برخی ریاضت ها را متحمل شویم، آینده خود و فرزندانمان به بیراهه کشانده نخواهد شد. برای نیل به این مقصود باید نمایندگان و مسئولینی بر مناصب نیشابور تکیه زنند که با پرهیز از عوام گرایی و کلی گویی، برنامه هایی برای خروج نیشابور از رخوت و عقب ماندگی ارائه داده و نسبت به انجام آن پاسخگو باشند. نخستین قدم به همشهریان نیشابوری بستگی دارد که چه کسانی را در اسفند ماه انتخاب کنند.

حبیب اله قربانی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.