از آزاد راه حرم تا حرم «فعلا» خبری نیست ; راه های نیشابور در بی راهه های ناهماهنگی

 

احسان سلیمانی

روایتی از کاستی ها و نیازهای حوزه راه شهرستان

18«ابر شهر نیشابور» در گذشته یکی از مهمترین کلان شهرهای قرار گرفته در مسیر مهم و حساس «جاده ابریشم» بود که تأثیر متقابل این جاده بر توسعه نیشابور و بالعکس انکار ناپذیر است(۱) اما امروزه شاخص وضعیت راه های نیشابور بنا بر آمار رسمی که چندین بار در جلسات شورای اداری و نیز مسئولین استانی (۲) هم اعلام شده، طی دهه اخیر چندان مطلوب نبوده است.

در این میان ادغام حوزه راه با شهرسازی هم چنان که تجربه هم نشان داد، تصمیم نادرستی بود که اخیرا منجر به تفکیک مجدد این دو اداره از یکدیگر شد و این امر موجب مغفول ماندن بخش «راه» نسبت به حوزه «شهرسازی» در دولت سابق شد به ویژه که تمرکز دولت در آن زمان بر روی پروژه مسکن مهر قرار گرفت و تمام توان و نیروی خود را مصروف این امر نمود.

هم اینک در محل سابق اداره راه و شهرسازی نیشابور دو اداره در یک فضا ولی جدا از هم به کار خود ادامه می دهند. اداره «راهداری و حمل و نقل جاده ای نیشابور» به ریاست مجید مفیدی فر در حوزه نگهداری و ترمیم راه ها فعالیت می کند و با اداره «حمل و نقل و پایانه ها» ادغام شده است. همچنین اداره «راه و شهرسازی» که سرپرستی آن را محمود کاووسی نیا بر عهده دارد و علاوه بر وظایف حوزه شهرسازی، بخش احداث راه را نیز بر عهده دارد.

راه برای ارتباط شهرها یا «حرم تا حرم»؟

رئیس اداره راهداری و حمل و نقل جاده ای نیشابور در گفتگو با خیام نامه به تشریح کاستی ها و مشکلات راه های نیشابور، آخرین وضعیت آزاد راه حرم تا حرم، ورودی ها و بخش درون شهری اتوبان مشهد و … پرداخت.

مجید مفیدی فر در خصوص نگرانی نیشابوری ها از فاصله زیاد جاده حرم تا حرم تا شهرستان، گفت: این پروژه چون ملی هست، در سطح شهرستان و حتی استان خیلی امکان اعمال نظر نیست و کار ما بیشتر جنبه نظارتی دارد و اطلاعات دقیق در سطح ملی وجود دارد. اما تا جایی که من اطلاع دارم ادامه پروژه به شکل قبلی متوقف و یا کنسل شده و احتمالا آزاد راه مشهد تهران در آینده در دستور کار قرار خواهد گرفت. در مجموع با توجه به وضعیت بودجه کشور و شرایط اقتصاد مقاومتی در حال حاضر و اولویت اتمام پروژه های نیمه تمام، انجام بسیاری از پروژه های مشابه فعلا کمی بعید است چرا که هر یک کیلومتر بزرگ راه در دشت دو میلیارد تومان هزینه در بر دارد که در نقاط کوهپایه ای و کوهستانی خیلی بیشتر می شود.

«هیچ رهرو را مجال سیر و گشتی نیست»

وی افزود: در هر صورت آن چه در گذشته صحبت از فاصله ۱۷ کیلومتری و حتی ۵ کیلومتری از نیشابور بود به عقیده من منطقی نیست. در راه سازی یکی از مهمترین اهداف ارتباط شهرها است و در طراحی نقشه مسیر این مسئله و تراکم جمعیتی، مسائل اجتماعی، گردشگری، عوارض سطح زمین، ایمن بودن جاده و … هم دیده می شود.

این مقام مسئول پیرامون احداث کمربندی جنوب نیشابور نظر متفاوتی دارد: کمربندی جنوب نیشابور به نظر من اشتباه است. چندین شهر دیگر در استان با اصرار و هزینه زیاد این پروژه را اجرا کردند و بعد پشیمان شدند که کمربندی موجب کاهش ورود مسافر به شهرشان شده و معمولا مسافرین از کمربندی با سرعت عبور کرده و میزان گردشگر درون شهری کاهش یافته است.

مجید مفیدی فر که اصالتا قوچانی است، به دلیل نیشابوری بودن همسرش، دلبستگی زیادی به شهرمان دارد و معتقد است در مقاطعی به برخی زیرساخت های اساسی در نیشابور توجه و پیگیری کافی نشده است. او در سخنان خود، تصریح کرد: من در خصوص وضعیت راه های شهرهای مختلف  استان اطلاع دارم. ایراد و نقدی به نیشابور دارم که در برخی زیرساخت ها از جمله  زمینه گردشگری به خوبی از استعدادهای این شهر استفاده نشده و پیگیری مجدانه صورت نگرفته است.

وی افزود: بارها در خصوص اهمیت بخش درون شهری اتوبان مشهد صحبت کرده ام. در اغلب شهرها اتوبانی که از داخل شهر می گذرد تحویل شهرداری شده و نیشابور تافته جدا بافته نیست. این که بقیه شهرها بجز نیشابور این کار را کرده اند، نشان از این نیست که کار نیشابور درست بوده و بقیه اشتباه کرده اند بلکه بالعکس است. وظیفه ذاتی ما، راه سازی و نگهداری آن است و زیباسازی و گل کاری و مسائل محیطی از وظایف شهرداری ها است. به مسئولین هم گفته ام و باز هم تکرار می کنم تا زمانی که مسئولیت اتوبان مشهد حدفاصل پل دولت آباد تا پمپ بنزین صحرا نورد در دست یک نهاد نباشد و به شکل فعلی که بخشی با ما و بخشی با شهرداری است، کار ادامه پیدا کند سامان دهی این مسیر مهم میسر نیست و مطلوب صورت نمی گیرد و مسائل مربوط به آن مرتب از دوش اداره ای بر دوش دیگری انداخته می شود.

مفیدی فر اظهار کرد: مسافری که از نیشابور عبور می کند باید در طول این مسیر، با فضایی زیبا مواجه شود که مبین تمدن و فرهنگ این شهر است. اما تلقی وی از نیشابور همین چیزی است که در مسیر مشاهده کرده که متاسفانه با نام و آوازه این شهر متفاوت است. باید در اطراف مسیر نهال کاری صورت گیرد و رنگ آمیزی جداول و زیباسازی محیط توسط شهرداری انجام شود، در کنار آن اگر کمکی هم از اداره راه بر بیاید انجام می دهیم. ولی هم اکنون نه ورودی های شهر بر خلاف شهرهای دیگر استان پس از سال ها تغییری داشته و وضعیت خوبی دارد و نه بخش درون شهری اتوبان از محیطی مناسب برخوردار است.

رئیس اداره راهداری و حمل و نقل جاده ای نیشابور سپس به تشریح مشکلات و نیازهای راه های دسترسی نیشابور پرداخت و بیان داشت: بسیاری از مردم می گویند وقتی از کاشمر به سمت نیشابور می آیند، وضعیت نامناسب جاده در حوزه شهرمان آشکار است و به جز قسمت ابتدایی مسیر عشق آباد، مابقی راه مناسب نیست. در حالی که نمایندگان کاشمر سال ها قبل پیگیر اختصاص بودجه برای این جاده بودند و حوزه استحفاظی آن ها وضعیت خوبی دارد.

وی پیرامون تکمیل جاده فیروزه گفت: در این جاده بخش نیشابور تقریبا کامل است ولی برای تکمیل آن باید تقاطع فولاد آماده شود. از سویی چون میان دو باند ایمن سازی نشده بازگشایی آن خطرآفرین است و در صورت انحراف تریلی ها به مسیر مقابل فاجعه بار می باشد.

مفیدی فر در ادامه به مسیر سرولایت و بار اشاره کرد: این مسیر به عنوان تنها راه مواصلاتی سرولایت و قوچان پرتردد و خراب بود و اخیرا توانستیم مقداری قیر برای مسیر تهیه کنیم. دو میلیارد در ماه های اخیر برای این مسیر هزینه کردیم و وضع نسبت به گذشته بهبود یافته ولی هنوز کار زیادی داریم. برای تعریض این مسیر و جاده های مشابه، از آنجا که راه درون شهری یا روستایی محسوب می شوند، باید درخواست داده شود که به راه بین شهری تغییر یابند تا امکان تعریض آن ها فراهم شود.

وی افزود: جاده مشهد را هم اخیرا شروع به اصلاح و مرمت کردیم ولی به طور کلی در این فصل به جز پرکردن چاله ها امکان ترمیم و عملیات آسفالت وجود ندارد.

این مقام مسئول درباره ادامه آسفالت جاده باغرود یادآور شد: بجز بخش ابتدایی این مسیر، مابقی در حوزه کاری ما می باشد ولی به دلیل تردد شهروندان و استفاده زیاد از جاده بنا شد به صورت مشارکتی با شهرداری آسفالت شود. لذا قرار گذاشتیم ما قیر را تهیه کنیم و اجرای آن بر عهده شهرداری باشد. ما قیر لازم برای کل مسیر را تهیه کردیم که یک لایه آسفالت صورت گیرد ولی شهرداری با ضخامت بیشتری آسفلات را اجرا کرد و برای تمام مسیر کفایت نکرد. در مرحله دوم هم قیر تحویل شهرداری دادیم ولی مسیر کمی را پیش برد و شهرداری بقیه تعهد خود را انجام نداد. از این رو اخیرا پیگیری دیگری شد که از وزارت مسکن مجددا قیر برای مابقی مسیر تهیه گردید و در حال انتقال به شهرستان می باشد و احتمالا این بار مستقیماً خودمان آسفالت را اجرا کنیم یا به پیمانکار واگذار نماییم.

وی تأکید کرد: من در مدت چند ماهی که در نیشابور بوده ام سعی کردم مسئولین و نمایندگان را نسبت به مشکلات حوزه راه حساس کنم. همکاران من در مجموعه راهداری حداکثر تلاش خود را، برای بهره برداری از بودجه و امکانات، کرده اند اما کم توجهی های گذشته با حمایت ویژه نمایندگان و مسئولین باید جبران شود و بسیاری از امور نیازمند رایزنی و جذب بودجه و قیر در سطح وزارت می باشد.

رئیس اداره راهداری و حمل و نقل جاده ای نیشابور در ادامه گفت: متاسفانه بعد از ادغام راه با شهرسازی که در نهایت منجر به تفکیک مجدد این دو حوزه از هم شد، بخش راه در بسیاری نقاط مغفول ماند به ویژه که در دولت گذشته تمرکز زیادی بر بخش مسکن شد و حوزه راه، به خصوص در بخش نگهداری، مورد توجه کافی قرار نگرفت. اگر بهترین جاده را با هزینه گزافی بسازیم ولی نگهداری و مرمت آن انجام نشود باید در آینده هزینه بیشتری بپردازیم تا جاده را از نو بسازیم.

مسئول راه ها چه می گوید؟

محمود کاووسی نیا سرپرست اداره «راه و شهرسازی» نیز که از انتقال محل این اداره در آینده نزدیک به محل سابق خود در خیابان ۱۷ شهریور خبر داد از آنجا که با تقسیم کار جدید مسئولیت احداث راه های جدید بر عهده اداره متبوع او می باشد؛ پیرامون وضعیت کمربندی جنوب شهر و آزاد راه حرم تا حرم اظهار داشت: در دومین سفر استانی دولت سابق به استان، پروژه کمربندی جنوب نیشابور مصوب شد و در همان زمان بحث پروژه «حرم تا حرم» نیز مطرح شد؛ لذا پس از بازدید کارشناسان و پیرو جلسه ای که در استانداری برگزار گردید؛ تصمیم برآن شد با توجه به احداث آزاد راه دیگر نیازی به کمربندی جنوب در نزدیکی آن نیست. البته نظر کارشناسی من این است هر یک کارآیی خود را دارد ولی مباحث اعتباری دولت موجب شد اولویت را به آزاد راه بدهند.

وی افزود: آزاد راه «حرم تا حرم» در برخی از نقاط با جاده کنونی تهران مشهد برخورد دارد و از سمت سبزوار در  ۲۷ کیلومتری نیشابور نیز جاده فعلی را قطع می کند و پس از شرق شهرک صنعتی کمال، از شمال تصفیه خانه فاضلاب جاده کاشمر (در فاصله حدودا ۷ کیلومتری شهر) به سمت بینالود رفته و با قطع کردن اتوبان فعلی از مسیر باغچه به مشهد ادامه می یابد که این امر ۳۰ کیلومتر جاده سبزوار به مشهد را کوتاه تر می نماید. با تلاش فرمانداری و به ویژه آقای مظفری بنا شد از سمت کاشمر این فاصله نزدیک تر شود و حتی مکانی برای کلنگ زنی در زمان سفر وزیر راه به شهرستان آماده شد ولی از آن جا که قول ضمنی داده شده بود و هنوز قطعی نبود، کلنگی زده نشد.

کاووسی نیا اضافه کرد: از نظر مشاور، نزدیکی زیاد آزاد راه به شهر مانع توسعه شهر می شود. از طرف دیگر محل فعلی در اراضی ملی قرار دارد و برای دولت هزینه ای بابت تملک ندارد ولی هر چه به شهر نزدیکتر می شویم اراضی شخصی و تعداد مالکین بیشتر می شود که هزینه مازاد بر دوش دولت خواهد داشت. در مجموع از نگاه فرا محلی و ملی طولانی شدن مسیر برای گذشتن از کنار شهرهای مختلف قابل توجیه نیست بلکه برای هر شهری ورودی و خروجی در نظر گرفته می شود و این ما هستیم که باید آنقدر در حوزه گردشگری و ایجاد جاذبه های توریستی کار کنیم که برای مسافرین یکی از مقصدهای سفر باشیم نه فقط شهری عبوری در مسیر راه؛ و این گونه دیگر پیمودن ۷ کیلومتر برای گردشگر امر دشواری نیست.

سرپرست اداره راه و شهرسازی نیشابور در پایان بیان داشت: با این همه برای اجرای پروژه آزاد راه در سطح استان به جز بخش کوتاهی از مسیر، کار خاصی صورت نگرفته و به نظر نمی رسد با توجه به وضعیت اعتباری و نیز سیاست های موجود، در آینده نزدیک خبری از احداث آزاد راه و همچنین پروژه کمربندی باشد.

(۱) میثم لباف خانیکی در مقاله ای با عنوان «تأثیرات متقابل نیشابور و راه ابریشم در دوره ساسانی» در این خصوص می گوید: وجود کلان شهرهای باستانی همچون نیشابور در مسیر راه ابریشم شاهد روشنی است بر نقش این شاهراه در شکل گیری مراکز جمعیتی، اقتصادی و حکومتی در دنیای باستان. راه ابریشم از طرفی، یکی از مهم ترین عوامل توسعه شهر نیشابور به شمار می رود و از طرف دیگر شهر نیشابور در مقاطع مهمی از تاریخ ایران سبب رونق شاهراه مزبور شده است.(مجله مطالعات باستان شناسی، مقاله ۶، دوره ۶، شماره ۱، تابستان و پاییز ۱۳۹۳، صفحه ۸۷-۹۷)

در همین باره: لباف خانیکی، رجبعلی، «نیشابور، حلقه اتصال تمدن‌های بین‌النهرین، ایران، سند و باختر»، نامه پژوهشگاه میراث فرهنگی ۱، ۱۳۸۱: ۴۶-۳۶٫

(۲) محمدرضا اخوان عبداللهیان مدیرکل راه و شهرسازی خراسان رضوی دی ماه ۹۴ گفته بود: با توجه به موقعیت استراتژیک نیشابور شاخص راه های آن پایین تر از شاخص های کشوری است. استاندار سابق خراسان نیز به این عقب ماندگی در جلسه شورای اداری شهرستان اشاره کرده بود.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.