آشتی تماشاگران با تئاتر شهرمان هستیم

منتظر آشتی تماشاگران با تئاتر شهرمان هستیم!

در شماره ۲۰۱خیام نامه خواندید که سکوت تئاتر نشابور شکست و تئاتر نیشابور بعد از مدتها، با نمایش» کسی این جا نیست؟» به عنوان تنها نمایش راه یافته از نیشابور به جشنواره منطقه ای، عنوان نمایش منتخب را نیز از آن خود کرد.به همین بهانه دیداری با کارگردان جوان این اثر، بهزاد آقاجانی، فارغ التحصیل کارگردانی تئاتر از دانشگاه هنر و معماری شیراز داشتیم و از سیر تا پیاز نمایش کسی این جا نیست را بررسی کردیم. حتی اگر به تئاتر و نمایش علاقه ای ندارید این مصاحبه را از دست ندهید.

  • تئاتر نیشابور در جشنواره استانی نماینده داشت، این اتفاق پس از چه مدتی روی داده است ؟

دقیقا نمی دانم ولی فکر می کنم چند سالی بشود. شاید سه سال یا بیشتر. شاید هم کمتر. می خواهم بگویم اصلا چه فرقی می کند؟ حضور در جشنواره و ندرخشیدن دردی از تئاتر شهرستان دوا نمی کند. راهی باز نمی کند. الگو معرفی نمی کند. آدم یاد حضور تیم ملی فوتبال کشورمان در جام های جهانی می افتد. حضوری بی فروغ که تنها یادآور فاصله زیاد فوتبال ما با ملیت های دیگر است. برای تئاتر هم شرایط همین است. فرقی نمی کند.

  • نمایشنامه کار آقای مجید کاکولی است، چقدر به نمایشنامه ایشان وفادار بودید؟

ما ساعت ها می نشینیم و در مورد آثار ادبی حرف می زنیم. و این کار حاصل ساعت ها صحبت و تحلیل و برآیند نتیجه های مشترکمان بود. ولی چرا… می شود گفت قسمت های مختلفی را در حین کار تغییر دادم یا حتی به کلی حذف کردم. چرا که همیشه نگاه ام به نمایشنامه تنها به عنوان یک پیشنهاد مکتوب به کارگردان بوده است. حتی در مورد متن هایی که خودم هم می نویسم همین نظر را دارم. دیگر همه چیز برایم کیفیت صحنه و بازیگران می شود و کار زیادی به نمایشنامه ندارم. حتی شده زمانی نمایشنامه ای نوشته ام که در طول اجرا داستان محکم تری پیدا کرده است و من به سرعت این تغییر را پذیرفته ام. خب، خوشبختانه مجید هم به شیوه اجرایی من اعتماد دارد و می داند که قرار است در نهایت چه اتفاقی بیفتد.

  • از اجرای تان و نتایج بدست آمده در جشنواره استانی بگویید آیا ممکن است به جشنواره فجر راه یابد؟

اجرای خوبی بود. همه چیز دقیق و حساب شده جلو رفت. نور به موقع وارد شد. موسیقی درست نشست. بازیگرها اجرای درستی داشتند و ما بعد از بیست و شش سال سکوت، عنوان نمایش منتخب بیست و چهارمین جشنواره تئاتر استان را به دست آوردیم… همین! البته جوایز خوبی هم گرفتیم.

اولِ کارگردانی، اولِ طراحی لباس، اول پوستر، دوم نویسندگی، دوم بازیگری مرد و سوم بازیگری زن. خیلی خوب بود. دقیقا همانطور که پیش بینی کرده بودیم و انتظار داشتیم. اما تمام این ها تنها کف خواسته های ما بود. در جشنواره ای مثل جشنواره استانی «رضوان» باید درخشید و به مرحله بعدی راه پیدا کرد. کار سختی نیست. همان طور که گفتم این مسیر سال ها قبل توسط بزرگان تئاتر ما باز شده است.

  • کارهایی که بخواهد به جشنواره های معتبر برود باید چه ویژگی هایی داشته باشد؟

قواعد مشخصی ندارد. خیلی شخصی ست. معمولا هر کس متد و شیوه خاص خودش را دنبال می کند. اما در این میان چیزی که اهمیت پیدا می کند، نگاه خشک و بسته نداشتن به متد اجراست. تئاتر هنر آفرینش گر است. باید به متد های شخصی تنها به عنوان آزمون و خطاهای تئاتری نگاه کرد.

  • یعنی نوع کارگردانی نقش پررنگ تری درموفقیت یک تئاتر دارد؟

نکته ای که به ندرت در تئاتر نیشابور دیده می شود و یا بهتر است که بگویم اصلا دیده نمی شود و آن هم داشتن شیوه اجرایی مناسب است. ببینید، شیوه اجرایی مبحث بسیار پیچیده ای ست که معمولا با سبک اجرا اشتباه گرفته می شود. شیوه اجرایی ساختاری ست که جدای از ژانر مورد بحث قرار می گیرد. ساختاری ست که فرم بازی ها و نحوه میزانسن ها را مشخص می کند. نه طراحی میزانسن ها بر اساس دیالوگ. نه بر اساس سبک متن. نه بر اساس حرکت. بله، چیزی که من می بینم عدم وجود میزانسن در تئاتر شهرستان است. تئاترها میزانسن ندارند. انگار شخصی به آن ها گفته که درون صحنه بی دلیل حرکت کنند. مثلا تو از اینجا برو اونجا و یا مثلا زمانی که این دیالوگ را گفتی فلان حرکت را انجام بده. قطعا شخصی که اینچنین تئاتر را رهبری می کند، کارگردان نیست. حرکت دهنده است.

  • عوامل «کسی اینجا نیست؟» چه کسانی هستند؟

طراح و کارگردان: بهزاد آقاجانی، نویسنده: مجید کاکولی، بازیگران: مجتبی حسینی، شیما عارف ثانی، فاطمه حاجی آبادی، آرزو نصیری نسب، جلال گداخته،امیر سالاری، طراح گریم : فرح گندمکار، موسیقی: رضا صادقی، نور: سعید سلطانیان

  • در شهرستان چه حمایتی از شما انجام گرفته؟و شما چه انتظاری دارید؟

به طور کلی به تئاتر توجه زیادی نمی شود. شهرستان ها که دیگر به خاطر بودجه ناچیز فرهنگی جای خود را دارند. حداقل انتظار یک تئاتری شهرستانی می تواند برآورده شدن نیازهای اولیه شکل گیری یک تئاتر باشد. از قبیل مکان تمرین مناسب، زمان مناسب برای تمرین ها و… خوشبختانه شهرستان نیشابور به دلیل مدیریت خوب انجمن نمایش، آقای عباس روشن ضمیر، این فضا را آماده کرده است. از طرفی به دلیل تعامل خیلی خوب بین این نهاد و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان لااقل امکانات اولیه هنرمندان برآورده شده است. البته ناگفته نماند که بعد از برگزیده شدن در جشنواره، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان تقبل قسمتی از هزینه های اجرایی نمایش را به عهده گرفته است که باز هم جای خوشحالی دارد.

  • آیا امیدوار به کسب سیمرغ باشیم؟

نمی دانم. متاسفانه هیچ اطلاعی از سطح جشنواره امسال ندارم.

  • در جشنواره منطقه ای چه امیدی دارید؟

خب، قطعا در این مرحله رقابت دشوارتر می شود ولی خوشبختانه ما کار خودمان را درست انجام داده ایم و برای رقابت آماده ایم.

  • «کسی این جا نیست» در چه قالبی کار شده است؟

شیوه اجرایی این نمایش «آگوستوبوال و سیستم جوکر» است که با نیم نگاهی به شیوه اجرایی«برشت» قصد در ارتباط مستقیم با تماشاگرانش دارد. این تئاتر ابتدا از در سرگرمی وارد می شود و با قابلیت هایی که دارد تماشاگر را سرگرم می کند. حال که تماشاگر ارتباطش با اجرا برقرار شد، قصه اش را روایت می کند.

  • تا به حال چه نمایشنامه هایی از شما به اجرا درآمده است؟ بازیگری و نویسندگی؟

نمایشنامه های: (فولکلوریک) آقام حنا می بنده، نشون به اون نشون، پلاک هفت یا هشت، اجرای زنده دو کشته مرده تئاتر، نور به آرامی می رود، ستاره ها رو به ما میدرخشند، لاس وگاس، شمال خوش بگذره عزیزم، کسی اینجا نیست و… که در همه این ها به عنوان نویسنده و کارگردان حضور داشته ام.

  • بیشتر چه نمایشنامه هایی را کار می کنید و می پسندید؟

پروسه خلق متن برای من همیشه سخت بوده به خاطر این که سعی می کنم نمایشنامه را همزمان با شیوه اجرایی مورد نظرم پیش ببرم که همین امر خودش به تنهایی زیاد وقت می برد. به خاطر همین اکثرا نمایشنامه ای را کار می کنم که نوشته خودم باشد. یا دوستی قابل اعتماد که بشود ساعت ها در مورد شیوه اجرایی نمایش با او گفت و گو کرد

  • فکر می کنید گروهتان چقدر پایدار باشد و ادامه راه را چگونه ارزیابی می کنید؟

معلوم نیست ولی مطمئنم کار آخرمان نخواهد بود. چون ما تازه شروع کرده ایم. خوب شروع کرده ایم و همین آغاز قوی خودش دو سه سال دوام می آورد.

  • خب کمی هم به وضعیت تئاتر در نیشابور بپردازیم. شما به عنوان کارگردان این هنر، تئاتر نیشابور را در چه مرحله و جایگاهی می بینید؟ آیا امکان پیشرفت بیش از این را دارد؟

قطعا رو به رشد خواهد بود. من دوستانی دارم که همین حالا دانشجوی رشته های تئاتری هستند. این ها زمانی مانند من حتما به نیشابور برمی گردند و قطعا کار خواهند کرد. اما از طرفی هم اگر تئاتری خوب باشند، تضمینی برای ماندن شان نیست.

  • تماشاچیان تئاتر معمولا از چه قشری هستند؟ آیا از این هنر در نیشابور استقبال می شود؟

در اروپا و آمریکا به قشری که به سالن های تئاتر می روند، قشر تئاتر رو گفته می شود و این نشان می دهد که تماشاگران تئاتر در همه دنیا قشر محدودی هستند. حال در نظر بگیرید در شهر کوچکی مانند نیشابور و به طور کل در مابقی شهرستان ها چند نفر هستند که داخل این قشر قرار می گیرند. در بهترین حالت تئاتری برای تئاتری ها که تعدادشان اندک است اما خب، حضورشان باعث دلگرمی و فعالیت دوباره است.

  • معضلات تئاتر نیشابور را در چه می بینید؟

مشکلات و معضلات تئاتر نیشابور یکی دوتا نیست، یک قطار مشکل دارد. اما مهمترین مشکل تئاتر نیشابور از نظر من تعداد معدودی از افراد هستند که متاسفانه مثلا تئاتر کار می کنند ولی من هنوز نفهمیدم هدفشان چیست! این ها معمولا درگیر حاشیه هستند. برای ممنوع الکار شدن تئاتری ها سعایت می کنند. روحیه ای که دیگر دوران اش به پایان رسیده است.

خود من اوایل باور نمی کردم. اما این اتفاق بعد از راه یابی نمایش کسی اینجا نیست به جشنواره تئاتر استانی رخ داد. متاسفانه چندین بار به ما اطلاع دادند که کارهایی علیه ما انجام داده اند. ولی خوشبختانه مشکلی برای تیم ما پیش نیامد. بعد از موفقیت هم جلوه ناچیزی از این همه جنجال را دیدیم … من در این مورد با این آقایان حرفی ندارم زیرا ما با این ها ادبیات مشترک نداریم.

  • برای همدلی و هم افزایی میان هنرمندان شهرمان چه می شود کرد؟

هنرمندان تئاتر نیشابور خودشان کاملا حرفه ای و تئاتری هستند. تئاتر فقط به بردن نمایش روی صحنه نیست. پیش تر از آن از انسان و انسانیت حرف می زند. از شرافت می گوید. از عشق و حقیقت به دفاع برمی خیزد. بزرگانی مانند آقای حمید کریمی بزرگوار (آقای تئاتر شهر)، استاد حسین لطف آبادی، استاد قاسم اثنی عشری، استاد ابوالفضل مشکیان، استاد جواد گنجی، عباس روشن ضمیر، علی جهان تیغ و علی رضا منفرد عزیز. این بزرگواران حافظه من از تئاتر و تئاتری های نیشابور هستند. از معاشرت با این بزرگواران و دوستان فرهیخته می شود آموخت، تئاتر آموخت، بدون این که نمایشی روی صحنه داشته باشند. کیفیت و مدیوم تئاتر نیز همین است. خودش نااهلان را هرس می کند.

  • شما به علاقمندان به کار در تئاتر پیشنهاد می کنید که این هنر را چگونه فرا بگیرند؟

اگر اکادمیک باشد صد در صد بهتر است. یا لااقل به اموزشگاه هایی مراجعه شود که مدرسان اش در این زمینه تحصیلات آکادمیک داشته اند.

الهام صادقی

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.