آثار باستانی نیشابور را از انهدام نجات دهید

مریم عارفی پور/

بیشابور (11)یکی از وجوه شناساندن تاریخ و تمدن گذشته هر ملتی وابسته به موزه های آن است. خوشبختانه وجود محوطه های باستانی بی شمار در نیشابور، نشان از گذشته ی پرباری دارد که ما به عنوان ساکنان مقطع تاریخی فعلی این دیار تاریخی، وظیفه ای جز حفظ و نگهداری آن نداریم. یکی از راه های حفظ آثار باستانی مکشوفه از دل زمین، نگهداری در شرایط مناسب و مطلوب از نظر آب و هوا، رطوبت و… است؛ در واقع موزه باید در بهترین حالت به حفظ اشیاء باستانی بپردازد و این مشروط بر این است که از استانداردهای جهانی برخوردار باشد.

شهرستان تاریخی نیشابور با وجود محوطه های باستانی، مکانی برای نگهداری آثار به دست آمده از آن ها ندارد؛ یکی از مهم ترین آموزه های یک باستان شناس، حفاری و کشف آثار باستانی به شیوه مدرن است که امروزه هر دانشجوی باستان شناسی در فضای آکادمیک آن را می آموزد.

اخراج اداره میراث از ساختمانی که «میراثِ فرهنگی» است

در همین رابطه محمداسماعیل اعتمادی؛ رئیس اداره میراث فرهنگی نیشابور، گفت: در حال حاضر موزه باستان شناسی در نیشابور، فقط موزه خیام است. پیش از این موزه ای در رباط شاه عباسی داشتیم که در ابتدا با مشکلات فنی مواجه بود و رطوبت بالا داشت که مشکل اش حل شد اما با مشکل دیگری مواجه شد که اوقاف، سند مالکیت ارائه و از ما شکایت کرد که در نتیجه ی آن، میراث محکوم شد و موزه را تخلیه کردیم؛ در طی این شکایت پرونده ی حقوقی تشکیل شد اما هنوز به نتیجه ای نرسیده است.

وی ادامه داد: در طی این مدت جلسه ای با فرمانداری داشتیم که در خصوص این موزه تعیین تکلیف شود. در حال حاضر ۱۰۰ میلیون از بودجه ی شهرداری به میراث تخصیص داده شده که بتوانیم با آن موزه را راه اندازی کنیم؛ اگر بتوانیم این بودجه را با انجام مذاکرات به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش دهیم، امید می رود با  بودجه ای که خود میراث هم به این امر تخصیص داده کار را بتوان پیش برد؛ این طرح مشارکتی بین میراث و شهرداری خواهد بود.

اعتمادی اظهار کرد: این طرح اگر بتواند وارد فاز اجرایی شود ظرف چند ماه آینده بهره برداری خواهد شد و در نظر داریم ۲۸ اردیبهشت که روز جهانی موزه است، آن را افتتاح کنیم؛ اعتمادی در خصوص ویژگی های این موزه عنوان کرد: این موزه شامل سه بخش موزه سفال، مردم شناسی و باستان شناسی است.

نکته ی قابل ذکر این است که تمام برنامه های این طرح فقط زمانی اجرایی می شود که مشکل مالکیتی با اداره اوقاف حل شود و بتوان در این خصوص به نتیجه رسید، اعتمادی در این باره گفت: اگر این طرح به نتیجه نرسد و مشکل با اداره اوقاف حل نشود،  چهار پیشنهاد دیگر داریم، که شامل ساختمان قدیم شهرداری و یا فرمانداری، ساختمان امین اسلامی، منزل تاریخی قریشی است که در صورت نیاز با انجام مذاکرات، یکی از این ملک ها برای ایجاد موزه به میراث واگذار شود.

وی افزود: هیچ یک از این ملک ها شرایط استاندارد را ندارند و میراث باید شرایط مطلوب را فراهم آورد تا بتوان اشیاء را در آن نگهداری کرد.

اعتمادی درباره محل کنونی اشیاء نیزگفت: در حال حاضر تمامی اشیاء در محلی مناسب که مربوط به میراث است، نگهداری می شود و تا زمان ایجاد یک محل مناسب در آنجا خواهد ماند.

اعتمادی در خصوص ایجاد ملکی مجزا که دارای شرایط مطلوب با مقیاس جهانی باشد، گفت: این امر نیازمند بودجه زیادی است که در حال حاضر با این بودجه ای که میراث دارد امکان پذیر نیست و نیاز به همکاری و بودجه ی بیشتری دارد.

میراثی که به ارث نمی رسد

در حال حاضر محوطه های نیشابور سال هاست که مورد کاوش قرار گرفته اند. محوطه هایی که بعضا سابقه تمدنی چندهزار ساله دارند و آثار به دست آمده از آن ها را در کم تر جایی از کشور می توان سراغ گرفت. اما کاوش و کشف آثار تاریخی، پایان کار نیست؛ آغاز راهی است که درست نپیمودن آن به معنای محروم کردن نسل های آتی از این میراث مشترک انسانی است. حتی در بدترین حالت، «کشفی» است که به «انهدام» خیم می شود.

یک محوطه باستانی پس از شناسایی با معیارهای علمی باید مورد حفاری قرار گیرد که البته این حفاری نیز به شیوه علمی انجام می شود تا میزان آسیب به محوطه را به حداقل رساند. اشیاء مکشوفه پس از خارج شدن از زمین به علت این که سال ها در محیط بدون نور و در معرض هوای آزاد قرار نگرفته اند بسیار آسیب پذیرند و باید بلافاصله پس از خروج، مورد حفاطت قرار گیرند تا از بین نروند. پس یک شی از همان ابتدا مانند یک نوزاد تازه متولد شده نیاز به مراقبت دارد که در نهایت موزه شرایط مطلوب برای حفظ یک اثر را باید به خوبی فراهم کند.

در نتیجه ایجاد موزه برای یک شهر باستانی از اهمیت زیادی برخوردار است حتی باید پیش از اقدام به حفاری ابتدا شرایط نگهداری مطلوب آثار را فراهم کرد چرا که بدون داشتن یک فضای مناسب برای نگهداری، عملا دست به تخریب می زنیم و شرایط انهدام یک محوطه باستانی را فراهم آورده ایم.

از طرفی موزه یک سرمایه گذاری محسوب می شود؛ با تمام این صحبت ها از آن جا که سال هاست بر روی مساله موزه بحث شده و هربار مکان و شرایطی وضع می شود اما تا کنون هیچ اقدامی انجام نشده است و همچنان شهری که به عنوان یک شهر تاریخی است، موزه ندارد.

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.