شورا در گردابِ بی سرانجامی
از شهردار، نماینده بودن بتویی تا بلاتکلیفی در وضعیت دارایی
✍ رابعه مقداری
تغییر سرنوشت خیابان های نیشابور تا ابهام در صدور حکم شهردار منتخب، در حالی یکی پس از دیگری محل پرسش شده اند که اعضای شورای ششم نیشابور به اختلاف نظرها و نقص برخی مستندات اقرار می کنند. در نخستین روزهای فعالیت شورای ششم در صحن نوساز جلسات، پرسش اصلی این است: نیشابور با چه مبنا و نقشه ای اداره می شود؛ مطالعه و قانون یا سلیقه و تصمیم های مقطعی؟
فرمان ترافیک نیشابور میان مطالعه و سلیقه
نیشابور در حالی وارد فصل تازه‌ای از تغییرات ترافیکی شده که هنوز تکلیف یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های مدیریتی شهر، یعنی صدور حکم شهردار منتخب، روشن نیست. حبیب‌اله بتویی، شهردار منتخب شورای اسلامی شهر نیشابور در نخستین جلسه افتتاحیه ساختمان جدید شورا اعلام کرد که آیلند «بی‌بی شطیطه» حذف و خیابان ۱۵ خرداد نیز دوطرفه خواهد شد؛ تصمیمی که بخش نخست آن در اواخر شهریور اجرایی شد، اما بخش دوم با مخالفت و ابهام‌هایی در شورای ششم نیشابور و شورای ترافیک روبه‌روست. موضوع از جایی جدی‌تر میشود که تصمیم‌های ترافیکی شهر، نه در یک خلأ، بلکه روی دوش مطالعاتی قرار دارند که سال‌ها برای تهیه آنها هزینه شده است. با این حال، امین هنربخش- کمیسیون عمران،ترافیک، شهرسازی و بازآفرینی- درباره طرح مطالعات ترافیکی نیشابور گفت: «طرح مطالعاتی الزام‌آور نیست و برخی پیشنهادهای آن قابلیت اجرا ندارد. اگر مطالعه تخصصی ترافیک الزام‌آور نیست، دقیقاً چه چیزی باید مبنای تصمیم باشد؟ و اگر قرار است پیشنهادهای مطالعه کنار گذاشته شود، جایگزین آن چیست؛ مطالعه جدید، داده‌های روز، نظر کارشناسی یا سلیقه مدیران؟
معبر اصلی دارایی؛ یک خیابان، چند روایت
بتویی در ۱۱ شهریورماه1405 اعلام کرد خیابان ۱۵ خرداد به‌زودی دوطرفه میشود. اما در حاشیه جلسه ۲۴ شهریورماه، اعضای شورای ششم روایت دیگری ارائه کردند. حاج احمد همت‌آبادی، عضو شورا، گفت: ما از همان ابتدا، با یکطرفه کردن مخالف بودیم و بارها مکاتبه کردیم، ولی کسی حرف ما را گوش نکرد. هنربخش توضیح داد که در جلسه شورای ترافیک، اعضای شورا و شهرداری بر دوطرفه شدن خیابان توافق داشتند، اما پلیس راهور بر ادامه یکطرفه بودن آن تأکید کرده است. هنربخش علت اصلی ناکامی طرح را نیز «پارک دوبله و سه‌لایه» دانست و گفت پلیس راهور نیروی کافی برای برخورد با این تخلفات ندارد. این یعنی مسئله فقط هندسه خیابان نیست. اگر یک خیابان به‌دلیل پارک دوبله و سه‌لایه قفل میشود، تغییر جهت عبور خودروها بدون حل ریشه تخلف می‌تواند صرفاً شکل مسئله را عوض کند. شهری که برای حل ترافیک، فقط خط‌کشی و آیلند جابه‌جا کند، شبیه پزشکی است که تب‌سنج را بشکند تا تب بیمار را نبیند. رضا کراری، عضو شورا، به خیام‌نامه گفت: این خیابان نمی‌تواند دوطرفه شود، چراکه در طرح تفصیلی جامع ترافیک نیشابور، خیابان دارایی یکطرفه تعریف شده و اگر در مقطعی دوباره دوطرفه شود، در زمان اجرای طرح جامع ترافیک باز هم یکطرفه خواهد شد. اگر مدیریت شهری معتقد است شرایط امروز شهر با زمان تدوین طرح تفاوت کرده، آیا باید ابتدا مطالعه و طرح اصلاحی جدید تهیه شود یا می‌توان میان طرح‌های موجود رفت‌وبرگشت کرد؟ کراری تکمیل کرد: در طرح جامع ترافیک یکطرفه بودن خیابان دارایی منوط بر اصلاحاتی اعم از ایجاد مسیر دوچرخه سواری، پیاده رو و مسیر مجزا حمل و نقل عمومی است. انچه که در خیابان یکطرفه فعلی دارایی مشاهده نمیشود و دارایی با هزینه شهرداری یکطرفه شده و اگر قرار بر این است دوطرفه شود و دوباره یکطرفه شود، صرف بیت المال برای خطا و آزمون طرح برعهده کیست؟!
بی‌بی شطیطه؛ اصلاح هندسی یا پاک کردن صورت مسئله؟
اکنون آیلند بی‌بی شطیطه حذف شده است. بتویی درباره اجرای این طرح ، کم‌عرض بودن برخی معابر، تردد بالای شهروندان و حضور زائران و گردشگران را از عوامل مشکلات ترافیکی دانسته و اعلام کرده تعریض مسیر، جمع‌آوری موانع و اصلاح هندسی با هدف بهبود عبور و مرور انجام شده است. شهر نتیجه را می بیند، نه فقط عملیات عمرانی را؛ اگر بخشی از مشکل، سد معبر و دستفروشی است، اصلاح هندسی به‌تنهایی تا چه اندازه می‌تواند مشکل را حل کند؟
شهرداری هنوز شهردار ندارد
گفته های بتویی در قامت شهردار درباره اقدامات مدنظر با محوریت حل گره های ترافیکی فعلی در حالی بوده که یک ابهام مدیریتی مهم وجود دارد. حکم بتویی برای تصدی مدیریت شهرداری هنوز صادر نشده است. در زمان اجرای تغییرات ترافیکی مطرح شده، محمودرضا احمدی‌نیا سرپرست شهرداری است. بتویی که هنوز عضویت شورا را ایفا می کند در جلسه رسمی مورخ ۲۴ شهریورماه شورای ششم حضور نداشت. سخنگوی شورا، مهندس همت‌آبادی، درباره غیبت او توضیح داد: «بتویی در تهران حضور داشت، به دعوت سازمان توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران جلسه‌ای داشتیم و افرادی که از نیشابور همراهی کردند بتویی، نیرآبادی و بنده از شورا، حوزه فرهنگی و سرمایه‌گذاری شهرداری، بودیم. محور جلسه با شهرداری تهران بود. از دیگر سو، درباره گفته های غیررسمی مربوط به وجود مشکل برای صدور حکم بتویی نیز مهندس همت‌آبادی گفت: «معمولا امضا حکم شهرداری‌ها در وزارت کشور یک بروکراسی خاص اداری دارد آقای بتویی یک پیگیری هم در این خصوص از وزارت کشور داشتند. هیچ محدودیتی به نامه و مکاتبه شورا منعکس نشده و روال قانونی برای صدور حکم باید انجام شود. وی افزود: «بعد از تصویب شورا و تایید هیأت تطبیق مکاتبه با وزارت کشور انجام شده و هیچ پیام کتبی یا شفاهی به شورا نرسیده که در این خصوص اعلام اشکال شود. با وجود این، زمان صدور حکم همچنان مشخص نیست؛ بتویی فعلاً هم عضو شورا، هم منشی جلسات و رئیس کمیسیون خدمات شهری است و محمدحسین هنربخش نیز هنوز به‌عنوان عضو جایگزین وارد شورا نشده است.
سه دستورکار جلسه شورا پس از حدود یکماه
زمانی که میرفانی شهردار نیشابور بود یکی از انتقادات وارد بر شورای ششم، فاصله زمانی قابل توجه میان جلسات شورا و تعداد دستورکارهای هر جلسه بود اینگونه که مطرح می شد: مگر شهر مشکلی ندارد که شهرداری در حل آن در قالب طرح/لایحه ارسالی به شورا کم کار است؟ از زمانی که بتویی در صحن علنی شورا بعنوان شهردار منتخب پس از استیضاح میرفانی اعلام شد تا اولین جلسه شورا بدون مدیریت شهرداری توسط میرفانی، سه هفته زمان گذشت و در جلسه ۲۴ شهریور1405 شورا فقط سه دستورکار بررسی شد. در یکصدو سی و پنجمین جلسه شورای ششم، لایحه بهره‌برداری از کارخانه تولید قطعات بتنی بعنوان اولین دستورکار تصویب شد. محمدکاظم صادقی تنها عضو مخالف با این لایحه بود. صادقی درباره علت مخالفتش گفت: «مستندات ناقص هست و برای اینکه وجدانم راحت باشد رای ندادم. او توضیح داد: «خرید ژنراتور در متن این قرارداد آمده بود که ارتباطی به بقیه ردیف های قرارداد ندارد، هم چنین آنالیز انجام شده در پیش بینی و توضیح ارقام مندرج این لایحه ناقص هست و نیاز به بررسی بیشتری داشته است. دلیل ارائه شده در مخالفت صادقی با لایحه، تداعی گر لوایح قدیم شهرداری در دوره ششم بویژه قرارداد قدیم خدمات شهری و حواشی مربوط به شرکت سپندنیرو جاوید شرق بوده است. دو توافقنامه میان اشخاص حقیقی و شهرداری هم در ادامه این جلسه به تصویب رسید.
احتمال مسدودشدن باغ امین الاسلامی
هنربخش در پایان جلسه صدوسی و پنجم شورای ششم در گفتگو با خیام نامه اعلام کرد : در صورت تملک برخی زمین‌ها در کوچه قوایی و تبدیل مسیر به معبر ۱۸ متری، مسیر باغ امین اسلامی مسدود خواهد شد و مطالعات آن در حال انجام است. خاطرنشان میشود که این طرح زیرمجموعه طرح تفصیلی نیشابور می باشد. تفاوت رویکردهای پیش گرفته برای خیابان های دارایی و امین الاسلامی همان است که انتظار میرود مدیریت شهری جدی بگیرد. نیشابور به خیابان‌های روان نیاز دارد، اما بیش از آن تصمیم‌های روان، روشن و قابل دفاع نیاز است. شهروند نمی‌تواند هر چند سال یک‌بار با تغییر مدیر، شاهد تغییر جهت خیابان‌ها باشد و بعد هزینه آزمون‌وخطای تصمیم‌ها را با وقت، سوخت و روان خود بپردازد. خیابان‌ها حافظه دارند؛ اگر امروز یک‌طرفه‌اند، فردا دوطرفه می‌شوند و پس فردا دوباره یکطرفه، این شهروند است که هر بار باید مسیر تازه‌ای برای رسیدن به مقصد پیدا کند. اما مدیران شهر باید یک مسیر ثابت داشته باشند: مسیر تصمیم درست و پاسخ‌گویی در برابر نتیجه آن.
