روزهایی که نفس چاه های آب شهر به شماره می افتد

کابوس «جیره بندی» آب نزدیک است؟!

گزارش تحلیلی «خیام نامه» از وضعیت آب و هوایی و منابع آبی نیشابور در تابستان پیش رو؛

رضا میرابی- در چند سال اخیر نیز با توجه به کمبود شدید منابع آب شرب در شهر، همیشه یکی از راهکارهای مورد بحث، جیره بندی آب بوده است.کابوسی سخت دردناک که اگر در پیشگیری و مقابله با کم آبی نکوشیم ، فرصت به حقیقت پیوستن خواهد یافت. آیا به راستی شهر کوچه باغ ها – که اکنون به بک دشت ممنوعه بدل شده است- در آینده شاهد جیره بندی آب خواهد بود؟ به سراغ مسئولین حوزه آب و هوایی و منابع آبی شهر نیشابور رفته ایم تا وضعیت را از زبان آنان جویا شویم.

معاون مدیر کل و رئیس اداره هواشناسی شهرستان نیشابور در تشریح وضعیت  بارش شهرستان گفت: از ابتدای سال زراعی جاری ( مهر ۹۵) تا پایان خرداد ماه ،  ۲۶۵٫۱ میلی متر بارش داشتیم که این مقدار در سال پیش ۲۵۳٫۹ و در میانگین دراز مدت ۲۵ ساله ، ۲۳۴٫۷ میلی متر بوده است.

مهدی بلوکی در گفتگو با «خیام نامه» افزود: امسال از لحاظ مقدار بارش از میانگین دراز مدت وضعیت بهتر است و نیشابور در خراسان رضوی نیز از دیگر شهرستان ها بارش بیشتری داشته است. ولی «زمان» و «توزیع بارش» مناسب نبود. هم چنین بارش پاییزی مطلوب نبوده است. در سال جاری نیز، با توجه به زمان نامناسب بارش، نیاز آبی زمین های کشاورزی تامین نشده است.

وی در تشریح بارش بهاری سال ۹۶ نیز تصریح کرد: امسال از ابتدای فروردین تا نیمه این ماه ، ۱۲ روز بارانی داشتیم ولی از ۱۵ فروردین تا ۱۴ اردیبهشت هیچ روز بارانی نداشتیم. در نیمه دوم اردیبهشت نیز تنها ۵ روز بارانی داشتیم که البته در ۳ روز آن ، بارش کم تر از یک میلیمتر بود. در خرداد نیز اصلا بارشی نداشته ایم.

به طور کلی بارش بهاری به شرح زیر است: (اعداد به میلیمتر است)

 

دوره / ماه

 

فروردین

 

اردیبشهت

 

خرداد

میزان بارش سال زراعی ۸۲٫۵ ۱۶٫۷ ۰
میزان بارش سال زراعی قبل ۱۰۱٫۸ ۸ ۵
میانگین بارش دوره آماری ۴۳٫۸ ۲۳٫۳ ۷٫۲

 

رئیس اداره هواشناسی شهرستان نیشابور با بیان اینکه سال ۹۶ ، سال سردتری نسبت به سال های اخیربوده است ، خاطر نشان کرد: از ابتدای سال تا نیمه خرداد، بیشترین دمای ثبت شده ، ۳۷٫۸  درجه بوده است که در مقایسه با حداقل دمای ثبت شده سال قبل و دوره ۲۵ ساله گذشته، با مقدار ۴۰٫۶ درجه ، می توان گفت ، سال ۹۶ تا کنون سال سرد تری بوده است.

بلوکی پیش بینی کرد: با ورود به فصل تابستان، میانگین حداکثر و حداقل دمای شهرستان به ترتیب دو و یک درجه افزایش خواهد داشت. هم چنین در نیمه اول مرداد ماه که هوا به گرم ترین میزان خواهد رسید، میانگین حداکثر و حداقل دمای نیشابور ، نسبت به تیرماه ، هرکدام یک درجه افزایش خواهد داشت. روند کاهش دما نیز از نیمه مردادماه شروع خواهد شد و هر ۱۰ روز، میانگین حداکثر دما، یک درجه کاهش خواهد یافت.

نیشابور در تابستان ، هرثانیه ۲۰۰ لیتر آب کم دارد!

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری نیشابور گفت: شهر نیشابور۱۰۰ هزار اشتراک آب شرب دارد و نیاز آبی آن ۱۰۶۰ لیتر بر ثانیه است . ولی در وضعیت موجود ، حداکثر توان تولید آب، ۸۷۰ لیتر بر ثانیه است که نشان می دهد در اوج مصرف که همزمان با تابستان و گرم شدن هواست، هر ثانیه ۲۰۰ لیتر در تولید کم داریم و و چون تصفیه خانه مناسب وجود ندارد امکان استفاده از آب های سطحی وجود ندارد.

محمد سلطانی در گفتگو با «خیام نامه» یادآور شد: منابع آب «شهر» نیشابور مجموعا از ۴۳ حلقه چاه تامین می شود. در یک فاصله زمانی ۱۰ ساله، عمق چاه های نیشابور به دلیل پایین رفتن سطح آب های زیرزمینی و نیاز به حفاری بیششتر برای دسترسی به آب ، افزایش بسیاری داشته است به طوری که برای تامین آب مورد نیاز در بعضی چاه ها مجبور شدیم عمق چاه ها را تا ۳۰۰ متر افزایش دهیم. با این وجود نیز باز هم میزان برداشت از بعضی چاه ها نصف شده است.

وی با تاکید بر این که نیشابور یک دشت ممنوعه است، تصریح کرد: منابع جدید آبی در سال های اخیر اضافه نشده و توان تولید با جابجایی چاه ها حفظ شده است به طوری که هر ساله ۵ یا ۶ چاه را جابه جا می کنیم و با افزایش عمق حفاری، برداشت آب را افزایش داده و به سطح قابل قبول می رسانیم.

او در تشریح بر نامه های آبرسانی به نیشابور بیان کرد: دو برنامه برای تامین آب نیشابور است:

یکی بلند مدت که آبرسانی از سد بار به نیشابور است و دیگری اضافه کردن منابع آبی با حفر چاه در مناطق مختلف مانند فوشنجان که ۵ حلقه چاه با ظرفیت ۱۰۰ متر برثانیه در حال حفاری است. اما این برنامه نیزبه دلیل نبود زیرساخت های انتقال این آب به نیشابور، زمان می برد.

به گفته این مقام آگاه اگر چاه های آبی که اکنون در حال حفاری هستند، از برنامه خارج شود  و نیز آبرسانی از سد بار در آینده منتفی گردد به طور قطع در سال های نه چندان دور ، با توجه به این که نیشابور هم اکنون نیز جزو شهرهای تنش آبی است، دچار «بحران آب» خواهیم شد.

احتمال جیره بندی کم است

مصرف آب با وصل کردن کولر تا ۲۰ درصد افزایش می یابد

سلطانی با اشاره به گمانه زنی های موجود در خصوص جیره بندی آب در تابستان ، گفت: در فصل تابستان جیره بندی و قطع آب نداریم ولی به دلیل این که در مناطق مرکز و پایین شهر شبکه توزیع و آبرسانی ضعیف است، کمبود فشار خواهیم داشت.

این مقام مسئول هم چنین اظهار کرد: بیش از ۹۵ درصد اشتراک های آب شرب نیشابور، مصارف خانگی هستند که از این تعداد، بیش از ۸۵ درصد زیر الگوی مصرف هستند. اما باید توجه داشت که الگوی مصرف تصویب شده، با بعد خانوار بیش از چهار نفر گذاشته شده درحالی که بُعد خانوار نیشابور به طور متوسط سه تا سه نیم است. هم چنین میزان متوسط مصرف آب برای هرشخص، هر روز بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر است که البته نیشابوریان از این مقدار کم تر مصرف می کنند.

وی با اشاره به افزایش آب مصرفی روزهای اوج مصرف، یادآور شد: از خرداد تا پایان شهریور به دلیل گرمی هوا ، استفاده از وسایل سرمایشی و افزایش مصارف خانگی ، پیک (اوج) مصرف آب است. در همین موضوع با نصب کولر ها مصرف آب از ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش می یابد.

بیش از ۳۰ درصد از آب نیشابور به هدر می رود!

رئیس هیئت مدیره شرکت آب و فاضلاب نیشابور در این خصوص گفت: ۳۰ درصد ازشبکه توزیع آب در نیشابور فرسوده است و درنتیجه بیش از ۳۰ درصد از آب برداشتی از چاه ها ، هدر می رود.

سلطانی افزود: یکی از عوامل هدر رفت آب اختلاف فشاردر مناطق مختلف شبکه است. شهر نیشابور هنوز منطقه بندی نشده است. باید شهر قسمت ، قسمت شود و هر قسمت از یک محل تامین آب شود تا فشار آب در کل شبکه یکسان شود. این اختلاف فشار باعث وارد آمدن شوک به شبکه و درنتیجه افزایش اتفاقات و هدر رفت بیشتر آب خواهد شد.در بحث منطقه بندی، دو بخش شمالی شهر در صورت تامین اعتبار تا پایان سال جدا خواهد شد.

وی با بیان اینکه اعتباری برای اصلاح خطوط شبکه و تعمیر شبکه های فرسوده تخصیص نیافته است، ادامه داد: اعتبارات دولتی بسیار کم است و درسال های اخیر افزایش نیافته است. نکته دیگر ، عدم پرداخت منابع تخصیص بافته است. در سال ۹۵ ، تنها ۱۷% از اعتبارات تخصیص داده شده به آب و فاضلاب نیشابور، پرداخت شده است.

 

وی در ادامه بیان کرد: قیمت تمام شده  هر متر مکعب آب برای مجموعه آبفا ، ۱۰۵۰ تومان است ولی قیمت عرضه این میزان آب ، به طور متوسط هر مترمکعب ، تنها ۳۵۰ تومان است. به دلیل اینکه قیمت عرضه آب نسبت به قیمت بهره برداری آن بسیار پایین است، کسی در بخش شبکه های آبرسانی سرمایه گذاری نمی کند.

این مقام مسئول اظهار کرد: در آب رسانی ۷۵۰ کیلومتر شبکه داریم که ۲۵۰ آن یعنی یک سوم نیاز به بازسازی دارد. برای  بازسازی شبکه و نوسازی انشعابات در محدوده های پراتفاق ، حدود ۱۴ کیلومتر امسال در برنامه داریم.

به گفته او تعداد ۵ مخزن با ظرفیت مجموعا ۵۷ هزار متر مکعب در نیشابور وجود دارد که برای ذخیره آب کم است و یکی از برنامه های پیش رو ، توسعه مخازن و افزایش تعداد آن هاست.

صنایع بزرگ برای توسعه شبکه و تصفیه خانه فاضلاب قدم بردارند

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری، نیشابور را شهری صنعتی خواند و گفت : با توجه به این که نیشابور یکی از شهرهای صنعتی استان است و دارای صنایع بزرگ مانند فولاد  خراسان و نیروگاه برق است، میزان مصرف آب شرب در بخش های صنعتی آن بسیار بالاست.

سلطانی خاطر نشان کرد : صنایع بزرگ نیشابور هم اکنون برای تامین آب مورد نیاز خود از چاه های آب استفاده می کنند. اما این مجموعه ها می توانند خود به عنوان سرمایه گذاری برای توسعه شبکه و تصفیه خانه فاضلاب – که می تواند  منبع آبیِ پایداری برای آن ها باشد- اقدام کنند.

وی با بیان این مطلب که  توسعه شبکه فاضلاب و تصفیه خانه ، به  ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد ، یادآورشد: در زمان کنونی پساب خروجی از تصفیه خانه فاضلاب ۱۲۰ متر مکعب بر ثانیه است که اکنون برای کشاورزی استفاده می شود.در صورت جذب سرمایه گذار میزان پساب خروجی از تصفیه خانه ۴۰۰ متر برثانیه خواهد شد. هم چنین پوشش شبکه فاضلاب – که اکنون ۴۵% از کل انشعابات است- به طور کامل تکمیل خواهد شد.

وی در ادامه فضای سبز شهری را یکی از بزرگترین مصرف کننده های آب شرب دانست و اظهار کرد:  علی رغم تخصیص اعتبار دولتی برای جداسازی آب شرب از فضای سبز ، هنوز اقدامی از سمت سازمان پارکها و فضای سبز صورت نگرفته است. هم چنین بحث جایگزین کردن کشت کم آب طلب به جای کشت های سنتی و تغییر نوع آبیاری از غرقابی به سیستم های نوین نیز مورد توجه قرار نگرفته است.ما برای حل این مشکلات با این سازمان جلساتی گذاشته ایم اما متاسفانه به این موضوعات اهمیت نمی دهند و جدی گرفته نمی شود.

فرهنگ سازی؛ کلید نهادینه سازی مصرف بهینه

رئیس هیئت مدیره شرکت آب و فاضلاب شهری نیشابور در این خصوص گفت: ما صرفه جویی در مصرف آب را در قالب مصرف بهینه و پرهیز از رفتار های نادرست مصرف آب می دانیم. اگر کسی در خانه خود کمتر از الگوی مصرف ، استفاده می کند، دلیلی نیست که فکر کند می تواند آب شرب را در مصارف ناصحیح  استفاده کند.

سلطانی در پایان خاطر نشان کرد: برای فرهنگ سازی مصرف بهینه آب و صرفه جویی در مصرف کارهای قابل تاملی صورت گرفته است که مهم ترین آنها عبارتند از: برگزاری جشنواره ها و مسابقه های سرگرم کننده با محوریت مصرف بهینه آب در مدارس، بازدید دانش آموزان از مخازن آب  آموزش برخی مفاهیم مرتبط، ایجاد گشت آب برای ساماندهی مصارف نادرست آب در سطح شهر و ….

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید:


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *