آثار بحران آب بر جامعه

آب؛ جنگ و  مرگ تمدن ها

در دنیا کشورهایی که با کم آبی مواجه نیستند، برای منابع آب، نحوه ی مصرف و یافتن منابع جدید آن برنامه های دراز مدت دارند. گفته می شود قرن بیست و یک قرن قدرت آب است و کشورهای در دنیا حرف نخست را خواهند زد که به منابع آب(قدرت) دسترسی داشته باشند. لازم به یادآوری است که یک از اهداف پنهان آمریکا از حضور در افغانستان و سایر کشورها، تسلط بر منابع آبی این کشور است.

همانگونه   که خداوند به وسیله ی آب به انسان حیات بخشیده است، کلیه ی تولیدات انسان، از محصولات کشاورزی گرفته تا کالاهای صنعتی و نانو تکنولوژی، بدون آب میسر نیست. بنابراین چنانچه برای بارش کم و منابع محدود آب با نیازهای نامحدود و سیری ناپذیر بشر، چاره ای اندیشیده نشود، سایه ی سنگین بحران بر تمامی حوزه های زندگی اجتماعی به وضوح مشاهده می شود. بخش عمده ی پرونده های موجود در دادگستری ها، نزاع های منجر به قتل، بیکاری، حاشیه نشینی و … حتی طلاق و سست شدن بنیان خانواده ها به صورت مستقیم و غیر مستقیم، تحت تاثیر بحران آب قرار دارند. در واقع اگر به حرص و آز انسان ها مهار قانون زده نشود، تعادل بین نیازها و منابع محدود آب از میان رفته و بحران آب گریبان جامعه را به سختی می فشارد و اگر به سرعت برای بحران آب چاره ای اندیشیده نشود، اوضاع وخیم تر شده و با بی آب و مرگ یک تمدن و فرهنگ مواجه خواهیم شد. در این شماره به اثرات بحران آب می پردازیم.

بحران آب می تواند دلایل گوناگونی داشته باشد: آلودگی منابع آب به دلیل نبودن سیتم فاضلاب نامناسب، استفاده ی بیش از حد  از منابع آبی، تولید محصولات غیر خردمندانه در محیط های آب و هوایی خشک، روحیه ی تجمل گرایی و اسراف، تغییرات آب و هوایی، رشد جمعیت و نشستن ده نفر بر سفره ای که برای دو نفر امکانات دارد، بی توجهی به مدیریت منابع آب و محیط زیست، تبعیض و فساد و به تبع آن مسئولیت گریزی و بی تفاوتی نسبت به مشکلات، کمبود سازمان های مردم نهاد(سمن) برای رشد آگاهی و اطلاع رسانی در ارتباط با بحران آب، عدم توجه به زیرساخت های مناسب و قیمت گذاری نامناسب آب مصرفی، از عواملی هستند که منجر به بحران آب در یک جامعه می شوند. اما آثار بحران آب در ابعاد سلامتی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بی شمار است. در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود.

رشد مرگ و میر: در مناطقی که با بحران آب دست و پنجه نرم می کنند مرگ ومیر افزایش می یابد. قحطی و خشکسالی موجب شده است که در دنیا در هر ۹۰ ثانیه یک نفر زندگی خود را از دست بدهد.

افزایش بیماری: بیماری های مربوط به آب یکی از علل اصلی مرگ و میر در جهان است. هر سال بیش از یک و نیم میلیارد نفر بر اثر کمبود آب بیمار می شوند.

افزایش درگیری و نزاع و قتل: با کاهش منابع آب، اختلافات و تضادهای محلی افزایش می یابد. هر ساله تعداد زیادی از کشاورزان به خاطر کمبود آب با هم درگیر شده و تعدا زیادی از هموطنان جان یا سلامتی خود را از دست می دهند.

جنگ داخلی یا منطقه ای: گفته می شود علت اصلی درگیری و جنگ داخلی در سوریه و بسیاری از کشورهای منطقه ی خاورمیانه به دلیل بحران آب و عدم مناسب مدیریت منابع آبی است.

حاشیه نشینی و مهاجرت: هر ساله بر تعداد حاشیه نشین های شهر افزوده می شود. گفته می شود در ایران بیش از ۱۱ میلیون حاشیه نشین وجود دارد. بخش عمده ی مهاجرت روستاییان به شهرها به دلیل کمبود آب و عدم توان آبیاری زمین های کشاورزی است. وقتی کشاورزان نتوانند به دلیل بحران آب محصولی تولید کنند، برای زنده ماندن، چاره ای جز مهاجرت ندارند.

کاهش محصولات کشاورزی و رشد فقر: وقتی منابع به خوبی مدیریت نمی شود تولیدات کشاورزی یک جامعه کاهش یافته و در نهایت درآمد ناخالص داخلی آنها افت می کند. نبود مدیریت در کشاورزی موجب می شود یا محصولات نامتناسب یک منطقه تولید شود و یا در یک سال یک محصول آن قدر تولید شود که حتی هزینه ی جمع آوری اش به صرفه نباشد.

مشکلات دامداری: کمبود آب باعث می شود بخش عمده ی درآمد روستاییان که از طریق آب به دست می آید از دست برود. عدم امکان نگهداری دام زندگی روستاییان را سخت تر و مهاجرت را افزایش می دهد.

سوء تغذیه: در دنیا ۱۶۰ میلیون کودک مبتلا به سوء تغذیه مزمن مرتبط با آب و بهداشت هستند. در مناطق کم آب مرگ و میر خردسالان به دلیل ضعف جسمی به شدت افزایش می یابد. علاوه براین کمبود تغذیه در دوران بارداری موجب تولد کودکانی می شود که دارای نواقص مادرزادی هستند.

آموزش و پرورش ضعیف: در مناطق خشک، مدارس معمولا در بدترین وضعیت و یا در کپر ها دایر می شوند. کمبود آب در ذهن دانش آموزان اثر گذاشته و یادگیری را با اختلال مواجه می کند.

فقر نظام بهداشتی: در این مناطق معمولا از نظر سیستم بهداشت و سلامتی نیز مشکلات فراوانی به چشم می خورد تا جایی که بیشتر مردم برای درمان بیماری های خود یا مجبور هستند به شهرهای بزرگ مهاجرت کنند و یا به درمان سنتی روی آورند.

اثرات اقتصادی بحران آب: فارغ از هزینه ی  اوقات تلف شده مرتبط با بحران آب(۲۴ تریلیون دلار)، در سال ۵۰ میلیارد دلار به دلیل ضرر های تولیدی و مرگ و میر ناشی از خشکسالی به اقتصاد جهان زیان وارد می شود..

آثار زیست محیطی ناشی از بحران آب: افزایش شوری آب، افزایش آلودگی آب ها به سطوح بالای نیترات و وقوع سیلاب های ویرانگر در اثر چراهای نامناسب مراتع یا جنگل خواری فرصت طلبان. خشک شدن رودخانه ها و تالاب ها و بحران ریزگردها از نتایج بی توجهی اثرات زیست محیطی بحران آب است.

در شماره ی آینده به راه حل های مرتبط با بحران آب اشاره خواهد شد.

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید:


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *